Badaczki z Wydziału Medycznego przy wsparciu naukowców z pięciu innych wydziałów rozpoczynają cykl badań funkcji poznawczych u ochotników. Celem jest lepsze zrozumienie procesu słabnięcia tych funkcji i rozwój spersonalizowanych metod wsparcia terapeutycznego.

W kwietniu 2026 r. rozpocznie się rejestracja uczestników do interdyscyplinarnego projektu badawczego BRAVES-Cog, który łączy nowoczesne metody diagnostyczne z innowacyjnym podejściem terapeutycznym w obszarze funkcji poznawczych człowieka.

Prof. dr hab. n. med. Joanna Rymaszewska i dr n. med. Karolina Fila-Pawłowska z Katedry Neuronauk Klinicznych Wydziału Medycznego, przy wsparciu naukowców z Wydziałów: Informatyki i Telekomunikacji, Elektrycznego, Architektury, Budownictwa Lądowego i Wodnego oraz Podstawowych Problemów Techniki, a także Studenckich Kół Naukowych Signum, Neuron i Noesis, wykorzystają m.in. zaawansowane pomiary neurofizjologiczne, nieinwazyjną stymulację mózgu (tES) oraz analizę danych z wykorzystaniem AI.

Funkcje poznawcze to procesy psychiczne i umiejętności intelektualne, dzięki którym możemy przyswajać, przetwarzać i interpretować sygnały odbierane z otoczenia. Należą do nich m.in.: koncentracja uwagi, zapamiętywanie, myślenie, rozumienie, podejmowanie decyzji, rozwiązywanie problemów czy planowanie. Mają one kluczowy wpływ na nasze codzienne działania i relacje, funkcjonowanie w świecie, naukę i rozwój, sukcesy i porażki.

Przewidzieć i leczyć problemy poznawcze

BRAVES-Cog to wspólny pomysł prof. Joanny Rymaszewskiej, lekarki psychiatry i kierowniczki Katedry Neuronauk Klinicznych na Wydziale Medycznym oraz jej zastępczyni, dr Karoliny Fili-Pawłowskiej, psycholożki i psychoterapeutki.

– Obie jesteśmy z wykształcenia i pasji klinicystkami, pracujemy na co dzień z pacjentami – mówi prof. Joanna Rymaszewska. – Dlatego naszym nadrzędnym celem jest zawsze szukanie nowych rozwiązań diagnostycznych i terapeutycznych do wdrożenia na co dzień w praktyce klinicznej. Poznałyśmy fantastycznych ludzi na Politechnice, którzy zajmują się tym co my tylko… dokładniej, inaczej i z drugiej strony – podkreśla.

Ich projekt zakłada badania funkcji poznawczych ochotników oraz budowę dużej bazy biomarkerów medycznych i biologicznych, które pozwolą na wczesne przewidywanie problemów z pamięcią i uwagą. – Chcemy też opracować optymalne techniki stymulacji mózgu przy problemach, w których brakuje skutecznych metod leczenia. Obecnie skupiamy się na łagodnej i bezpiecznej stymulacji elektrycznej tDCS – dodaje prof. Rymaszewska.

Jak wygląda badanie

– Do badania zapraszamy między innymi dorosłych ze zdiagnozowanym ADHD i osoby po przebyciu COVID-19 z trudnościami z pamięcią, koncentracją lub tzw. „mgłą mózgową” – zachęca dr Karolina Fila-Pawłowska. – Chcemy też badać osoby, które obawiają się o swoją pamięć mimo braku diagnozy, np. w kontekście obserwowanych zmian w pamięci czy choroby Alzheimera w rodzinie. Poza tym, zbadamy grupę chorych ze zwężeniem tętnic dogłowowych, którzy będą poddani operacji ich udrożnienia. Czekamy również na ochotników bez problemów poznawczych, chcących wesprzeć rozwój nauki i poznać swój profil poznawczy – uzupełnia psycholożka z PWr.

Wszyscy uczestnicy otrzymają bezpłatnie profesjonalną ocenę ich funkcji poznawczych z wykorzystaniem zaawansowanych technologii, przedstawioną w sposób zrozumiały dla osoby bez wykształcenia medycznego. Będą mogli omówić przystępnie opracowane wyniki z członkiem zespołu badawczego, a w razie potrzeby dostać też rekomendacje co do dalszego postępowania.

– Część osób z poszczególnych grup problemowych skorzysta też z terapii nieinwazyjnymi neurostymulacjami (tES, w tym metodą tDCS) i zaawansowanych pomiarów, wykraczających poza standardową diagnostykę – wyjaśnia dr Fila-Pawłowska. – Uczestnicy zakwalifikowani do terapii będą mieli możliwość porównania wyników początkowych z końcowymi i otrzymają obiektywną ocenę zmian – zaznacza badaczka.

Badani, którzy zaobserwowali zmiany w swojej pamięci i koncentracji, a nie mieli dotąd konkretnej diagnozy, otrzymają pomoc w różnicowaniu przyczyn tych zmian. W razie potrzeby umożliwi to podjęcie wczesnej interwencji, by zapobiec nasilaniu się problemów.

Interdyscyplinarny rozwój nauki

Projekt BRAVES-Cog to nie tylko pomoc uczestnikom badań – to szansa na rozwój nowoczesnej medycyny i nowe możliwości dla całej społeczności naszej uczelni.

– Udało nam się zbudować interdyscyplinarny, międzywydziałowy i międzypokoleniowy zespół osób, które mają zbieżne cele – zaznacza prof. Joanna Rymaszewska. – Zdążyliśmy się poznać i polubić, wspólnie przygotowujemy złożony protokół badawczy. Mamy zakupioną wysokiej klasy aparaturę badawczą, która będzie służyć doświadczonym pracownikom naukowym, doktorantom i studentom z kilku kół naukowych z wydziałów od W1 do W14 – podkreśla badaczka. 

Zespół szykuje się do udziału w wydarzeniach naukowych, i to zarówno na uczelni, jak i w kraju oraz Europie. Studenci z zespołu BRAVES-Cog będą brać udział w Tygodniu Zdrowia i w konferencji Lem Next Gen Science Forum. Reprezentanci projektu wezmą też udział w tegorocznym światowym kongresie Neuromodulation Society pod hasłem „Neuromodulation: Bridging Minds, Machines, and Medicine” w Lizbonie oraz w konferencji European Association of Psychosomatic Medicine we Florencji.

Już teraz w ramach projektu przeprowadzane są szkolenia i warsztaty, a w kwietniu rozpocznie się rejestracja uczestników do udziału w badaniach. 

Szczegóły i informacje o rozpoczęciu rekrutacji na stronie projektu.

Projekt „BRAVES-Cog: Zintegrowane podejście do oceny i neuromodulacji deficytów funkcji poznawczych z wykorzystaniem multimodalnych danych behawioralnych, środowiskowych, neurobiomarkerów i sygnałów biomedycznych” jest finansowany w ramach programu „Wsparcie zespołów badawczych 2025” Politechniki Wrocławskiej.