Co roku przyznajemy Europejską Nagrodę Naukową im. Stanisława Lema, którą otrzymują wybitni młodzi naukowcy za przełomowe badania i odkrycia. W gronie laureatów są: prof. Randall J. Platt (ETH Zürich), prof. Samuel Stranks (University of Cambridge), prof. Ido Kaminer (Technion) i dr Tobias Dornheim (HZDR).
Od plastikowej butelki do nawierzchni parkingowej. Prestiżowa nagroda dla projektu z PWr

Politechnika Wrocławska została laureatem Konkursu Biznes-Nauka-Innowacje organizowanego przez Dziennik Gazetę Prawną. Jury doceniło opracowany na naszej uczelni projekt wykorzystania surowców wtórnych w budownictwie.
W konkursie są nagradzane przedsięwzięcia łączące potencjał polskich uczelni, instytutów badawczych i laboratoriów z biznesem. Efektem takiej współpracy muszą być wdrożenia, komercjalizacja wiedzy oraz technologie wywierające bezpośredni wpływ na rozwój gospodarczy i społeczny.
Galę finałową z udziałem wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Marii Mrówczyńskiej zorganizowano w Warszawie, a nasza uczelnia otrzymała nagrodę branżową w kategorii „Energy i Zielona Transformacja” za projekt „Recyklobeton polimerowy z PET – przemysłowe wykorzystanie surowców wtórnych w budownictwie w ramach zielonej transformacji”. Wyróżnienie odebrał dr hab. inż. Damian Derlukiewicz, prof. uczelni, zastępca dyrektora Centrum Innowacji i Biznesu PWr.
Plastik z butelek zamiast naturalnego kruszywa
Autorem nagrodzonego rozwiązania jest Jakub Trepka ze Szkoły Doktorskiej PWr. Projekt dotyczy opracowania technologii produkcji betonowej kostki brukowej z wykorzystaniem granulatu PET pochodzącego z recyklingu poużytkowych butelek. Innowacyjne rozwiązanie polega na zastąpieniu części naturalnego kruszywa mineralnego odpowiednio przygotowanym tworzywem sztucznym, przy jednoczesnej ocenie właściwości mechanicznych i trwałościowych otrzymanych elementów.
– Głównym założeniem było wykazanie, że odpady z tworzyw sztucznych mogą znaleźć praktyczne zastosowanie jako surowiec w przemyśle budowlanym. Zależało nam na opracowaniu materiału, który będzie można produkować w istniejących zakładach przemysłowych, bez konieczności zasadniczej zmiany technologii wytwarzania – mówi Jakub Trepka.
Parametry techniczne i testy mrozoodporności
W ramach projektu opracowano i wyprodukowano dwa warianty kostki brukowej, oznaczone jako PET25 i PET50, zawierające odpowiednio 63 i 140 kg granulatu PET na 1 m³ mieszanki betonowej.
Następnie przeprowadzono badania wytrzymałości na rozciąganie przy rozłupywaniu, nasiąkliwości oraz mrozoodporności. Po 28 dniach dojrzewania średnia wytrzymałość wyniosła 4,88 MPa dla wariantu PET25 i 4,06 MPa dla PET50. Obie serie spełniły przyjęte kryteria oceny mrozoodporności po 150 cyklach zamrażania i rozmrażania.
Przemysłowy pilotaż i parking z 1600 butelek
Projekt powstał we współpracy naukowców PWr z firmą Bruk-Bet, która umożliwiła wykonanie eksperymentalnych partii kostki na przemysłowej linii produkcyjnej. Z kolei granulat przygotowała firma Indorama Ventures Recycling Poland.
Natomiast Rybnicka Spółdzielnia Mieszkaniowa udostępniła teren do przeprowadzonego w lipcu 2026 r. pilotażu. Przy ul. Tęczowej w Rybniku wykonano eksperymentalne miejsce parkingowe o powierzchni około 8 m², wykorzystując opracowaną kostkę brukową z recyklatem PET.
– Na podstawie uzyskanych wyników wybraliśmy wariant PET25. Szacunkowo na tym jednym miejscu parkingowym potencjalnie udało nam się uzyskać utylizację na poziomie ~1600 jednolitrowych butelek plastikowych – wyjaśnia doktorant. – Teraz projekt znajduje się na etapie obserwacji eksploatacyjnej. Kolejnym krokiem będzie ocena zachowania nawierzchni po sezonie zimowym 2026/2027 oraz dalsze badania nad optymalizacją właściwości materiału – dodaje.
Od studenckiego patentu do lokalnego obiegu zamkniętego
Pomysł narodził się z połączenia jego zainteresowań inżynierią materiałów budowlanych, ochroną środowiska oraz możliwościami ponownego wykorzystania surowców odpadowych.
– Historia moich badań rozpoczęła się jeszcze podczas studiów inżynierskich na PWr. Początkowo koncentrowaliśmy się na zaprawach cementowych, w których część naturalnego kruszywa zastępowano granulatem PET. Prace te doprowadziły do opracowania rozwiązania, które zostało zgłoszone do ochrony patentowej jeszcze w trakcie moich studiów inżynierskich – mówi Jakub Trepka.
Badania nad wykorzystaniem granulatu PET – tym razem w betonie – kontynuował na studiach magisterskich na Politechnice Warszawskiej. Uzyskane wyniki pokazały zarówno potencjał tego rozwiązania, jak i problemy technologiczne, które wymagały dalszych analiz.
Po rozpoczęciu kształcenia w Szkole Doktorskiej Politechniki Wrocławskiej postanowił rozwijać ten kierunek, koncentrując się nie tylko na właściwościach laboratoryjnych materiału, lecz również na możliwościach jego rzeczywistego zastosowania.
– Zależało mi, aby wyniki badań naukowych mogły zostać wykorzystane poza laboratorium. Stąd pomysł na współpracę z przemysłem i wykonanie eksperymentalnego miejsca parkingowego. Dodatkową satysfakcję daje mi fakt, że w projekcie wykorzystano butelki PET pochodzące z Rybnika, a następnie przetworzony materiał powrócił do tego samego miasta w postaci nawierzchni parkingowej. W pewnym sensie udało nam się więc pokazać ideę lokalnej gospodarki o obiegu zamkniętym w praktyce – tłumaczy.
Swoją pracę doktorską, dotyczącą recyklobetonu polimerowego, przygotowuje pod opieką prof. Andrzeja Ubysza, natomiast funkcję promotora pomocniczego pełni dr inż. Paweł Niewiadomski (obaj z Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego).
mic

