Zespół naukowców z pięciu wydziałów Politechniki Wrocławskiej opracuje platformę badawczą transformacji przestrzeni, pozwalającą analizować i mądrze adaptować istniejące obiekty. Łączenie zebranych danych i doświadczeń użytkowników pomoże bardziej świadomie planować zmiany i modernizacje.

Projekt Digital Upcycling Lab otrzymał ponad 300 tys. zł dofinansowania w ramach II edycji prowadzonego na naszej uczelni konkursu „Wsparcie zespołów badawczych”.

Digital Upcycling Lab to interdyscyplinarna platforma badawcza typu living lab, rozwijana na Politechnice Wrocławskiej. Jej celem jest analiza i transformacja środowiska zbudowanego przy wykorzystaniu cyfrowego modelu przestrzeni, danych środowiskowych, infrastruktury sensorycznej, pomiarów, symulacji oraz badań doświadczeń użytkowników. 

Living lab jest formą współpracy nad innowacjami w otwartych ekosystemach skupionych na użytkowniku i z jego udziałem w rzeczywistych warunkach.

„Twarde” i „miękkie” dane

– Digital Upcycling Lab umożliwi analizę faktycznego funkcjonowania istniejącej przestrzeni i zestawianie pomiarów z doświadczeniem użytkowników, co pozwoli na wielokryterialną ocenę scenariuszy zmian i bardziej świadome decyzje projektowe – tłumaczy dr inż. arch. Elżbieta Komarzyńska‐Świeściak, liderka projektu z Wydziału Architektury.

Platforma łączy różne rodzaje informacji i narzędzi: dane przestrzenne, środowiskowe i eksploatacyjne – dotyczące m.in. geometrii, temperatury, wilgotności, jakości powietrza, oświetlenia, akustyki czy sposobu użytkowania przestrzeni – z wynikami badań doświadczeń użytkowników: poczucia komfortu, bezpieczeństwa, prywatności, dostępności i godności.

– To laboratorium nie tylko „zmierzy” przestrzeń, ale spróbuje zrozumieć, na ile dobrze służy ona człowiekowi – zapowiada badaczka.

Do pozyskiwania i analizy danych wykorzystywane będą m.in. czujniki internetu rzeczy, fotogrametria, modelowanie informacji o budynku, modele symulacyjne, dashboardy analityczne oraz narzędzia wspomagane sztuczną inteligencją.

Mądra adaptacja przestrzeni

– Wyzwaniem, na które chcemy odpowiedzieć, jest to, jak mądrze wykorzystywać i adaptować obiekty, które już istnieją, zamiast wciąż myśleć o budowaniu nowych – stwierdza liderka projektu. 

W tym sensie „upcycling” zespół rozumie nie tylko jako ponowne użycie obiektu, ale jako wydobywanie z niego nowej jakości funkcjonalnej, środowiskowej, społecznej i badawczej.

Efektem badań mogą być rekomendacje projektowe, środowiskowe i organizacyjne dla partnerów naszej uczelni, wspierające bardziej inkluzywne przekształcanie przestrzeni.

Festiwalowy pilotaż w kinie

Jednym z pilotażowych zastosowań rozwijanej metodologii, choć jeszcze nie testem gotowej platformy, będzie badanie komfortki, czyli pomieszczenia do przewijania osób dorosłych. Zostanie ono zrealizowane w Kinie Nowe Horyzonty (KNH) w lipcu, podczas festiwalu filmowego TAURON Nowe Horyzonty, we współpracy z Fundacją .A i wrocławską pracownią projektową FORUM architekci.

– Badanie to, zaplanowane niezależnie od konkursu grantowego, dobrze pokaże kierunek, w którym chcemy rozwijać nasz model działania: łączenie obserwacji i badań użytkowników z pomiarami i analizami przestrzeni w rzeczywistych warunkach – podkreśla dr Komarzyńska‐Świeściak. 

Po pilotażu w KNH głównym obszarem rozwijania projektu będą obiekty należące do Politechniki Wrocławskiej, ale „modułową” metodologię będzie można adaptować też u innych partnerów.

Interdyscyplinarne środowisko

– Zależy mi na stworzeniu rzeczywiście działającej metodologii, która połączy perspektywę architektoniczną, środowiskową, technologiczną i użytkową – zaznacza liderka projektu. – Chciałabym, aby nie był to wyłącznie projekt aparaturowy, ale środowisko, w którym dane, pomiary i modele cyfrowe spotykają się z realnym doświadczeniem człowieka w przestrzeni.

Ważnym zadaniem będzie też zbudowanie wspólnego języka i trwałej platformy współpracy między dyscyplinami. W zespole są osoby reprezentujące Wydziały: Architektury, Inżynierii Środowiska, Informatyki i Telekomunikacji, Zarządzania oraz Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystemów, na etapach kariery od poziomu studenta po stanowisko profesora uczelni.

Dla Politechniki Wrocławskiej projekt oznacza budowanie nowych kompetencji w obszarze data-driven design, digital twin, living labów, analiz poeksploatacyjnych oraz integracji danych. Może też pomóc myśleć o kampusie jako o żywym środowisku badawczym – miejscu, które nie tylko służy dydaktyce i pracy, ale może być także przedmiotem systematycznych badań nad własną przyszłością.

Rozwój dzięki partnerstwu

Współpraca ze szwedzkim KTH Live-In Lab z Królewskiego Instytutu Technicznego i z Make Lab z Politechniki Turyńskiej (Włochy), należącymi do sieci living labów, pozwoli na wizyty studyjne oraz wymianę dobrych praktyk i metod. Partnerem projektu jest też Uniwersyteckie Centrum Budynków Energooszczędnych z Politechniki Czeskiej w Pradze.

Projekt będzie rozwijany iteracyjnie, zależnie od typu przestrzeni, dostępnych danych, potrzeb użytkowników i pytań badawczych. Jego realizacja potrwa do końca 2027 r.

– Pojawia się już zainteresowanie tą metodologią ze strony innych instytucji, w tym z obszaru zdrowia, opieki i dostępności. Pokazuje to, że może ona mieć zastosowanie nie tylko w przestrzeniach akademickich, ale i w wielu miejscach, gdzie ważna jest codzienna troska o użytkowników – przekonuje dr Elżbieta Komarzyńska‐Świeściak.

bsol