Czy da się przygotować miasta na ekstremalne wyzwania? Tym problemem zajmą się naukowcy z Politechniki Wrocławskiej w projekcie RESIST. Na swoje badania otrzymali ministerialny grant w wysokości blisko 2 mln zł. 

Realizowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego program „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa” wspiera projekty badawcze o potencjale aplikacyjnym w czterech obszarach: Nowe horyzonty nauki, Nauka dla innowacyjności, Kultura fizyczna oraz Medycyna społeczna. Maksymalnie można było otrzymać dofinansowanie w wysokości 2 mln zł, a pomysł musi być realizowany we współpracy z partnerem społeczno-gospodarczym.

W I edycji programu dofinansowanie przyznano 18 wnioskom, a jeden z projektów „RESIST – Systemowa odporność środowiska zbudowanego na zdarzenia nadzwyczajne: algorytmy, wdrożenia, edukacja” będzie realizowany na Politechnice Wrocławskiej pod kierunkiem prof. Łukasza Sadowskiego z Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego. Naszemu naukowcowi przyznano grant w wysokości blisko 2 mln zł.

Sztuczna inteligencja i nowoczesna inżynieria w służbie bezpieczeństwa

Celem projektu jest opracowanie narzędzi, które pozwolą lepiej oceniać stan techniczny obiektów budowlanych, przewidywać ich zachowanie w warunkach ekstremalnych oraz wspierać administrację publiczną w podejmowaniu decyzji dotyczących bezpieczeństwa.

Pomysł zakłada połączenie klasycznych badań inżynierskich z nowoczesnymi metodami analizy danych i sztuczną inteligencją. W praktyce oznacza to budowę systemu, który będzie potrafił na podstawie badań terenowych i laboratoryjnych wskazać, jak dana konstrukcja może zachować się w sytuacji nadzwyczajnej.

W realizacji projektu będziemy współpracować z partnerami z administracji publicznej, sektora budowlanego oraz z konsorcjantem zagranicznym – University of Maryland w USA. Na naszej uczelni prowadzone będą badania materiałowe i konstrukcyjne, budowa bazy danych, opracowanie algorytmów sztucznej inteligencji oraz integracja wszystkich elementów w jeden spójny system. Partnerzy zapewnią dostęp do danych i obiektów pilotażowych oraz będą uczestniczyć w testowaniu rozwiązań w warunkach rzeczywistych.

Kluczowe wyzwanie cywilizacyjne

– Projekt dotyczy kwestii, które jeszcze niedawno traktowaliśmy jako wyjątkowe, a dziś stają się elementem nowej rzeczywistości. Już powódź na Dolnym Śląsku pokazała, jak wrażliwe są systemy infrastrukturalne i jak wiele zależy od jakości danych oraz szybkości podejmowania decyzji – mówi prof. Łukasz Sadowski, kierownik Katedry Inżynierii Materiałów i Procesów Budowlanych.

Naukowiec podkreśla, że również ostatnie wydarzenia międzynarodowe przypominają, że stabilność regionów w coraz większym stopniu opiera się na odporności technicznej i organizacyjnej. W takich momentach infrastruktura przestaje być tłem codzienności, a staje się warunkiem bezpieczeństwa ludzi, ich domów i miejsc pracy.

– To sprawia, że bezpieczeństwo i odporność miast nie są abstrakcyjnymi pojęciami, lecz realnym wyzwaniem cywilizacyjnym. W tym kontekście projekt RESIST ma wymiar strategiczny – podkreśla.

Efektem prowadzonych badań będzie kompleksowa metodyka oceny odporności infrastruktury, modele wspomagające decyzje, cyfrowe modele wybranych obiektów oraz pilotażowe wdrożenie systemu w jednostce samorządu terytorialnego. Powstanie także portal ekspercki oraz materiały edukacyjne, które będą mogły być wykorzystywane przez administrację i służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo.

– Chciałbym bardzo mocno podkreślić, że ten sukces nie jest sukcesem jednej osoby. Projekt został przygotowany przez zespół badaczy z Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego, łączący osoby o różnych specjalizacjach, doświadczeniu i energii do działania. To efekt wspólnej pracy, wielogodzinnych dyskusji, analiz i wzajemnego zaufania. Chciałbym zaznaczyć, że chociaż to ja mam przyjemność kierować tym projektem, to bez zaangażowania zespołu jego przygotowanie i realizacja byłyby absolutnie niemożliwe – mówi prof. Sadowski.

Budowanie kultury bezpieczeństwa

Projekt rozpocznie się w 2026 roku i potrwa 36 miesięcy. W pierwszym etapie naukowcy skoncentrują się na badaniach i budowie bazy danych, następnie na opracowaniu modeli i narzędzi cyfrowych, a w końcowej fazie na ich przetestowaniu w warunkach rzeczywistych. Kluczową rolę w jego realizacji odgrywa Centrum Innowacji Miejskich Politechniki Wrocławskiej.  

– W tym sensie RESIST nie jest wyłącznie projektem badawczym. To przykład koncentracji kompetencji w jednym miejscu, wokół jasno zdefiniowanego wyzwania. Tak rozumiem rolę wyspecjalizowanych centrów badawczych: jako przestrzeni, w której spotykają się nauka, samorząd i gospodarka, a efektem są rozwiązania możliwe do zastosowania w praktyce – podkreśla prof. Sadowski.

W dłuższej perspektywie realizacja projektu ma pomóc budować kulturę myślenia o infrastrukturze nie tylko w kategoriach funkcjonalności, ale także odporności. Miasta przyszłości muszą być bowiem nie tylko nowoczesne, ale przede wszystkim bezpieczne i przygotowane na to, co jeszcze niedawno wydawało się nadzwyczajne.

– W szerszej perspektywie RESIST pokazuje, że budowanie odporności nie zaczyna się w momencie kryzysu, lecz znacznie wcześniej, czyli od decyzji o inwestowaniu w kompetencje, zespoły i wyspecjalizowane struktury badawcze. To one pozwalają reagować nie tylko na problemy lokalne, ale także na wyzwania, które mają wymiar krajowy i europejski. Tego rodzaju projekty wzmacniają zdolność uczelni do realnego współtworzenia bezpieczeństwa technologicznego w swoim otoczeniu – w sposób trwały i odpowiedzialny – zwraca uwagę naukowiec z Politechniki Wrocławskiej.  

Pełną listę laureatów można znaleźć na stronie MNiSW.

mic