Jak powstają technologie przyszłości i skąd biorą się przełomowe odkrycia? W jaki sposób skutecznie aplikować o granty i budować zespoły badawcze? To część ważnych tematów poruszanych podczas Lem Next Gen Science Forum 2026. 

Doskonałość naukowa i siła współpracy

Na początku politechnicznej konferencji uczestnicy skupili się na tematach związanych m.in. z umiędzynarodowieniem badań, budowaniem globalnych sieci współpracy, doskonałością naukową i jej rozwojem w szybko zmieniającym się świecie.

– Doskonałość naukowa to nie trofeum, które można zdobyć i mieć na zawsze. To raczej powtarzalny wzorzec działania, sposób myślenia i pracy, który prowadzi do wartościowych rezultatów – mówił w trakcie panelu „Rethinking Excellence: Advancing the Future of Research” dr hab. inż. Łukasz Sterczewski z Wydziału Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystemów.

Podkreślano również znaczenie współpracy ponad podziałami określonych dyscyplin. W panelu „Beyond Boundaries: The Power of Interdisciplinary Research” prof. D. Robert Iskander z Wydziału Podstawowych Problemów Techniki zwrócił uwagę, że interdyscyplinarność to nie hasło, lecz konieczność. – Najpierw jest pomysł, potem wspólna praca zespołów z różnych dziedzin, a na końcu rozwiązanie, które może realnie zmienić rzeczywistość – dodał naukowiec z PWr.

W programie pierwszego dnia znalazły się także sesje poświęcone grantom dla młodych badaczy oraz dyskusje o mobilności naukowców, komunikacji i realnym wpływie badań na współczesny świat.

Nie zabrakło czasu na networking i mniej formalne rozmowy, które – jak podkreślają uczestnicy – są jednym z najważniejszych elementów wydarzenia. Na zakończenie pierwszego dnia pojawiły się równie istotne wątki: etyka, odpowiedzialność i dobrostan psychiczny w środowisku naukowym.

Potrzeba wolności akademickiej

Drugi dzień forum rozpoczął się od wykładu plenarnego dr. Tobias Dornheima, laureata Europejskiej Nagrody Naukowej im. Stanisława Lema za rok 2024.

Naukowiec z Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf (HZDR) prezentował swoje badania nad ciepłą gęstą materią i fizyką wysokich gęstości energii, na które otrzymał prestiżowy ERC Starting Grant. Przedstawił również swoją ścieżkę kariery, a zwracając się do doktorantów i młodych naukowców, podkreślił, że jego zdaniem innowacji naukowej nie da się ściśle zaplanować.

– Kiedy piszecie wnioski o granty, wiele agencji finansujących badania wymaga szczegółowego wyjaśnienia, jakie badania przeprowadzicie i jakie będą ich wyniki. Jeśli z góry znacie dokładne wyniki, to po co w ogóle to robić? Podążanie wyłącznie za wyznaczonymi celami prowadzi w ślepe zaułki. Sukces definiujemy na przykład jako uzyskanie fuzji laserowej lub energii z fuzji laserowej, ale nie wiemy z góry, jakich „stopni” potrzebujemy, aby połączyć obecny stan rzeczy z tym, co chcemy osiągnąć – mówił dr Dornheim.

Naukowiec podkreślił, że wolność akademicka jest niezbędna do istnienia innowacji, dlatego warto przedkładać to, co jest ciekawe nad wskaźniki wpływu i mierniki wydajności, a „robienie czegoś, co jest interesujące, bo jest nowe, w dłuższej perspektywie prowadzi do bardziej znaczących badań naukowych”.

Recepta na sukces w konkursach ERC

W kolejnym panelu o swojej drodze do uzyskania grantów ERC opowiadali młodzi naukowcy z Politechniki Wrocławskiej: dr hab. inż. Anna Siekierka, prof. uczelni z Wydziału Chemicznego, dr hab. inż. Łukasz Sterczewski oraz dr hab. inż. Sławomir Porada z Wydziału Chemicznego.

W swojej prezentacji prof. Siekierka, która we wrześniu 2025 r. otrzymała ERC Starting Grant na opracowanie nowej technologii odzysku cennych surowców z roztworów ze zużytych baterii, zwróciła uwagę na bardzo niską liczbę grantów ERC, które trafiają do polskich naukowców.

– To mniej niż jeden procent w całym okresie trwania programu. Chciałabym, żeby ta liczba była wyższa, dlatego jako młodzi ludzie podejmijcie się tej trudnej pracy, przygotujcie wniosek i go wyślijcie – mówiła chemiczka z PWr.

Prof. Siekierka zaznaczyła, że eksperci oceniający wnioski o wielkie granty patrzą nie tylko na pomysł, ale też na historię badań i to, czy projekty logicznie wynikają z siebie nawzajem. Ona sama, zanim otrzymała grant ERC, była laureatką konkursów Preludium i Sonata Narodowego Centrum Nauki.

– Ważni są również ludzie i komunikacja z nimi. Musicie wiedzieć, do kogo mówicie i niezwykle ważne jest również, abyście prezentowali swoją pracę nie tylko w jednej instytucji, ale różnym podmiotom, z którymi możecie współpracować – tłumaczyła badaczka.

Dr hab. inż. Sławomir Porada, laureat ERC Consolidator Grant oraz kierownik projektu w konkursie EIC Pathfinder Challenges, zachęcał do szukania swobody badawczej poza głównym tematem doktoratu, bo jego zdaniem to właśnie tam rodzi się kreatywność.

– Miejcie oczy otwarte i szukajcie, a jeśli znajdziecie w jakiejś dziedzinie związanej z tym, co robicie, jakąś kontrowersję, dyskusję naukową lub spór, zaangażujcie się. Musicie się upewnić, że macie swobodę pracy nad pobocznymi projektami. To w nich możecie się poczuć otwarci i być może wpadniecie na genialny pomysł, nad którym będziecie chcieli popracować – mówił dr hab. Sławomir Porada.

Młodzi badacze o technologiach jutra

Podczas Lem Forum nie zabrakło dyskusji bezpośrednio między studentami i doktorantami. Młodzi naukowcy poruszali kwestie związane m.in. ze sztuczną inteligencją, materiałami przyszłości, zieloną transformacją oraz przyszłością medycyny i biotechnologii.

Na koniec wydarzenia odbył się m.in. panel dyskusyjny „Navigating Funding Landscapes: From Ideas to Successful Grants”, w którym udział wzięli prof. Piotr Młynarz, prorektor ds. organizacji i infrastruktury PWr, prof. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz prof. Krzysztof Jóźwiak, dyrektor Narodowego Centrum Nauki. W trakcie spotkania naukowcy mówili m.in. o tym, co jest potrzebne, by dotrzeć do pozycji, którą zajmują dzisiaj.

– Każdy musi zachować w sobie pasję i oddanie nauce, aby robić to, co potrafi najlepiej i co naprawdę kocha robić. Bardzo ważne jest posiadanie otwartego umysłu, a także otwartość na kontakty z najlepszymi naukowcami z całego świata i traktowanie ich jak mentorów – mówił prof. Krzysztof Jóźwiak. – Jedną z najważniejszych dla mnie rzeczy było właśnie spotkanie wielu ludzi, których na różnych etapach mojej kariery naukowej traktowałem jako mentorów. Wszyscy oni wprowadzili mnie w świat nauki i dali mi bardzo ważny wkład w to, jak rozumiem naukę, eksperymenty naukowe, a teraz również cały system nauki – dodał.

Z kolei prof. Krzysztof Pyrć przyznał, że będąc na studiach, wszystkim wokół mówił, że nigdy nie zostanie w środowisku akademickim, ponieważ nie widział w tym wówczas sensu.

– W 2002 r., aby zwiększyć swoje szanse w sektorze komercyjnym, wyjechałem do Amsterdamu na stypendium Erasmus. Tam trafiłem na niesamowity projekt związany z koronawirusem, spotkałem wspaniałych ludzi i zdałem sobie sprawę, że to, co robimy, ma ogromne znaczenie dla przyszłości. Wtedy zrodziła się we mnie pasja i zobaczyłem głęboki powód, dla którego warto zostać w nauce – wspominał.

Naukowiec zaznaczył, że przechodzenie przez kolejne etapy kariery akademickiej nigdy nie było jego celem i nigdy tak naprawdę nie chciał być profesorem. Podobnie było z grantami, których nie traktował jak cel sam w sobie, a raczej jak coś, co musi zdobyć, aby móc robić ważne rzeczy.

– Podsumowując: podążaj za swoją pasją, podejmuj ryzyko. Bądź gotowy do poświęceń, jeśli są tego warte. Jeśli tego nie czujesz, po prostu odpuść i nie idź w naukę, ponieważ tylko wtedy, gdy masz pasję, nauka jest czymś, co daje ci tlen. W przeciwnym razie będzie to po prostu nudna praca. Bez pasji nauka nie znaczy nic – podkreślił prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

W rozmowie o możliwościach prowadzenia swojej kariery także poza uczelnią wzięli udział m.in. prof. Marcin Drąg (Instytut Chemii Fizycznej PAN, Wydział Chemiczny PWr) i prof. Agnieszka Dobrzyń  (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN). W trakcie spotkania uczestnicy pytali m.in. o to, czy warto mieć stopień doktora, gdy chce się rozpocząć swoją karierę w sektorze prywatnym. Paneliści byli zgodni, że ma to bardzo dużą wartość.

– Nie chodzi tylko o wiedzę, którą zdobywasz, ale o sposób myślenia. Podczas doktoratu uczysz się, jak rozwiązywać problemy, jak zarządzać projektami, jak zarządzać ludźmi i jak być niezależnym. To są umiejętności, które są niezwykle pożądane w sektorze komercyjnym – mówił prof. Marcin Drąg.

Prof. Agnieszka Dobrzyń dodała, że dla pracodawców jest to również potwierdzenie umiejętności krytycznego myślenia, wyciągania wniosków oraz doprowadzenia trudnego projektu od początku do końca. – W sektorze komercyjnym, szczególnie w branżach wysokich technologii, takie umiejętności są bezcenne. Nawet jeśli nie zostaniecie w nauce, to, co wypracujecie podczas doktoratu – ta wytrwałość i umiejętność analizy – zostaną z wami na zawsze – podkreśliła.

Ponadto młodzi naukowcy z pierwszej ręki mogli usłyszeć o wszystkich aspektach przedsiębiorczości i wdrażania wyników badań, roli sztucznej inteligencji we współczesnej nauce oraz tym, jak doktorat kształtuje sposób myślenia i pracy badacza. 

Partnerzy i sponsorzy

Partnerami naukowymi wydarzenia są instytucje współtworzące Wrocławski Sojusz Badawczy im. Maxa Borna (Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN oraz Łukasiewicz – PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii), a także Porozumienie Doktorantów Uczelni Technicznych.

Patronat nad Lem Next Gen Science Forum objęli dr Marcin Kulasek, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego; prof. Krzysztof Pyrć, Prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej; Narodowe Centrum Nauki; Polska Akademia Nauk; Paweł Gancarz, Marszałek Województwa Dolnośląskiego oraz Jacek Sutryk, Prezydent Wrocławia.

Sponsorami i partnerami forum są: Nokia, Grupa Impel, PKO Bank Polski, KGHM Polska Miedź S.A., PIT-RADWAR S.A.

Patronem medialnym wydarzenia jest Forum Akademickie.

Zadanie współfinansowane ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

mic