W siedzibie Łukasiewicz – PORT we Wrocławiu podpisano umowę o finansowaniu zwycięskiego projektu czwartej edycji konkursu Wirtualnego Instytutu Badawczego (WIB). Projektem PACMAN, otwierającym nowy etap prac nad terapiami onkologicznymi, kieruje dr hab. inż. Marcin Poręba, prof. uczelni z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej. 

Projekt PACMAN, czyli „Personalized antibody-drug conjugates activated by matrix metalloproteinases for solid tumors”, tworzy konsorcjum jednostek naukowych z Wrocławia i Warszawy, a jego liderem jest Politechnika Wrocławska. Decyzją międzynarodowego panelu ekspertów WIB projekt otrzymał niemal 73 mln zł ze środków Funduszu Polskiej Nauki, z czego 30 mln trafi na PWr.

Zespołem naukowym kieruje prof. Marcin Poręba, który jest jednocześnie pomysłodawcą całego projektu. –  Politechnika Wrocławska prowadzi jeden z największych i najbardziej ambitnych projektów onkologicznych realizowanych obecnie w Polsce – komentuje nasz badacz z Wydziału Chemicznego.

Umowę o finansowaniu projektu PACMAN podpisali rektor Politechniki Wrocławskiej, prof. Arkadiusz Wójs oraz dyrektor Łukasiewicz – PORT, prof. Jarosław Bosy, który zwrócił uwagę na znaczenie usieciowienia badań.

– WIB nie jest łatwym programem, ale jest programem dla najlepszych. Daje duże pieniądze, ale ich nie rozprasza. Fundusze mają być skupione wokół wybitnych naukowców, którzy chcą i potrafią współpracować w ramach konsorcjum, którzy szukają interdyscyplinarności i rozwoju na zewnątrz swoich jednostek, we współpracy z innymi – podkreślil prof. Jarosław Bosy.

Przeczytaj więcej o projekcie PACMAN

Wrocław po raz pierwszy liderem

Celem badań jest opracowanie koniugatu przeciwciało–lek, czyli połączenia przeciwciała z bardzo silnym związkiem terapeutycznym, który samodzielnie jest zbyt toksyczny, by podać go pacjentowi do krwiobiegu. W ciągu pięciu lat trwania projektu weźmie w nim udział blisko 100 naukowców z sześciu jednostek naukowych.

Badaniami medycznymi na Politechnice Wrocławskiej pokieruje dr hab. n. med. Bożena Cybulska-Stopa, prof. uczelni z Wydziału Medycznego. Pracami w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN zajmie się zespół prof. Agnieszka Dobrzyń, w Instytucie Chemii Fizycznej PAN grupa kierowana przez prof. Marcina Drąga, a w Instytucie Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN zespół dr hab. Elżbiety Pajtasz-Piaseckiej, prof. instytutu.

W projekcie zaangażowane będą także zespoły dr hab. Małgorzaty Zakrzewskiej, prof. uczelni z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz prof. Arkadiusza Miążka z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.

– Tak szerokie i interdyscyplinarne konsorcjum umożliwi nam realizację badań od poziomu molekularnego aż po zaawansowane modele przedkliniczne i analizy kliniczne – zapewnia prof. Marcin Poręba.

To pierwszy projekt WIB, w którym liderem konsorcjum jest ośrodek naukowy z Wrocławia.

Strategia konia trojańskiego

Jak tłumaczy prof. Marcin Poręba, kluczowym elementem projektu jest zastosowanie strategii konia trojańskiego. – Chcemy podłączyć silny lek do przeciwciała, zamaskować go, dzięki czemu dostanie się do mikrośrodowiska guza i dopiero tam zacznie działać aktywowany przez enzymy nowotworowe. To zapewni wysoką toksyczność i w konsekwencji śmierć komórki nowotworowej, ale nie uszkodzi tkanek po drodze – tłumaczy naukowiec Politechniki Wrocławskiej.

Naukowcy wybrali do badań pięć nowotworów litych, które są dużym wyzwaniem klinicznym dla współczesnej medycyny – niedrobnokomórkowego raka płuca, czerniaka skóry, raka piersi, jelita grubego i trzustki. Szeroki panel badań podstawowych – od chemii po biochemię, biologię molekularną i cytofizjologię - zostanie w projekcie uzupełniony zaawansowanymi analizami z wykorzystaniem sztucznej inteligencji i modeli matematycznych oraz badaniami in vivo.

Młody naukowiec o wielkich marzeniach

Dr hab. inż. Marcin Poręba, prof. uczelni (ur. 25 kwietnia 1986 r.), jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich naukowców młodego pokolenia w obszarze chemii biologicznej i biotechnologii medycznej.

Kierowana przez niego Katedra Chemii Biologicznej i Bioobrazowania na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej specjalizuje się w badaniach nad proteazami oraz w projektowaniu koniugatów przeciwciało–lek selektywnie aktywowanych przez enzymy proteolityczne, co stanowi fundament naukowy projektu PACMAN.

Prof. Marcin Poręba odbywał staże naukowe w wiodących ośrodkach badawczych w Stanach Zjednoczonych i Australii, a jego dorobek obejmuje liczne publikacje w renomowanych czasopismach naukowych oraz patenty z obszaru nowoczesnych terapii celowanych.