Trzynastu naukowców z pięciu wydziałów naszej uczelni zostało laureatami kolejnej edycji konkursów Narodowego Centrum Nauki. Na swoje badania w ramach programów Opus, Preludium Bis i Sonata otrzymali w sumie 12,8 mln zł.

Narodowe Centrum Nauki w ogłoszonych właśnie wynikach konkursów Opus, Sonata i Preludium Bis przyznało badaczom z całego kraju granty w wysokości ponad 668 mln zł. 

Konkurs Opus jest adresowany do wszystkich naukowców, bez względu na posiadany staż badawczy i stopień naukowy. Badacze mogli wnioskować o finansowanie projektów realizowanych bez udziału partnerów zagranicznych, projektów prowadzonych we współpracy międzynarodowej dwustronnej lub wielostronnej, a także projektów wymagających wykorzystania wielkich, międzynarodowych urządzeń badawczych.

W dwudziestej edycji programu do NCN wpłynęły aż 2122 wnioski. Ostatecznie do finansowania skierowano 342 projekty o łącznej wartości ponad 449 mln zł. 

Wśród laureatów konkursu znalazł się prof. Robert Kudrawiec z Wydziału Podstawowych Problemów Techniki, który na projekt pt. „Komplementarne podejście do badania dynamiki nośników w nowoczesnych strukturach półprzewodnikowych” otrzymał blisko 2,2 mln zł.  Dynamika nośników (elektronów i dziur) odgrywa kluczową rolę  w zastosowaniu tych materiałów w przyrządach półprzewodnikowych takich jak detektory światła, ogniwa słoneczne, tranzystory czy np. lasery.  

Zespół prof. Kudrawca zamierza opracować eksperymentalny układ, dzięki któremu możliwe będzie przeprowadzenie badań dynamiki nośników w wielu materiałach półprzewodnikowych. W ramach tego projektu naukowcy skoncentrują się na perowskitach, kryształach van der Waalsa i strukturach hybrydowych zawierających te materiały.

Z kolei dr inż. Paulina Kasperkiewicz-Wasilewska z Wydziału Chemicznego w ramach grantu Opus będzie realizować projekt pt. „Badanie funkcji granzymu A w neutrofilach z wykorzystaniem indukowanych pluripotencjalnie komórek macierzystych”. Finasowanie tych badań wynosi 1 703 100 zł.

– Granzym A jest enzymem proteolitycznym znajdującym się w wyspecjalizowanych komórkach, które pełnią kluczową rolę w obronie organizmu przeciwko patogenom, a także nowotworom. Jednak obecność tego enzymu w neutrofilach budziła kontrowersje naukowców na całym świecie – wyjaśnia badaczka z PWr. – W naszych badaniach pilotażowych wykazaliśmy, że ten enzym znajduje się w tych komórkach, a co więcej, jest w formie aktywnej. Planujemy więc zbadać, jakie dokładnie pełni funkcje – dodaje. 

W tym celu dr Kasperkiewicz-Wasilewska wraz z zespołem wykorzysta indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste, które dzięki najnowszym osiągnięciom naukowym, można przekształcić do neutrofili. 

– Neutroflie są komórkami terminalnymi, co oznacza, że nie są w stanie się namnożyć i umierają po kilku godzinach od dojrzewania. Cecha ta bardzo ogranicza możliwości wykonania modyfikacji genetycznych, które są kluczowe do badań nad rolą enzymów w komórkach. Natomiast w komórkach iPS można wprowadzić modyfikacje genetyczne, a następnie wytworzyć z nich neutrofila, a to umożliwi nam badania nad funkcjami i rolą, jaką pełni granzym A w neutrofilach – tłumaczy dr Paulina Kasperkiewicz-Wasilewska.

Pełna lista laureatów konkursu Opus 20:

• prof. Robert Kudrawiec (Wydział Podstawowych Problemów Techniki), tytuł projektu: „Komplementarne podejście do badania dynamiki nośników w nowoczesnych strukturach półprzewodnikowych”, kwota dofinansowania: 2 196 000 zł,
• dr inż. Paulina Kasperkiewicz-Wasilewska (Wydział Chemiczny), tytuł projektu: „Badanie funkcji granzymu A w neutrofilach z wykorzystaniem indukowanych pluripotencjalnie komórek macierzystych”, kwota dofinansowania: 1 703 100 zł.

Konsorcja z udziałem naukowców z PWr:

• Konsorcjum: Warszawski Uniwersytet Medyczny, Politechnika Wrocławska, tytuł projektu: „Dostarczanie immuno-aktywatorów do komórek fagocytujących w celu uzyskania odpowiedzi przeciwnowotworowej”, kwota dofinansowania: 2 485 532 zł,
• Konsorcjum: Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego Polskiej Akademii Nauk, Politechnika Wrocławska, tytuł projektu: „Paleoproteomika otolitów ryb kopalnych”, kwota dofinansowania: 1 963 028 zł.

Sonata na wsparcie badań innowacyjnych podstawowych

Program Sonata ma na celu wsparcie osób rozpoczynających karierę naukową w prowadzeniu innowacyjnych badań o charakterze podstawowym z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury lub oryginalnego rozwiązania metodologicznego. 

Adresatami konkursu są badacze ze stopniem naukowym doktora, uzyskanym od 2 do 7 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem. W szesnastej edycji programu naukowcy złożyli ponad 1,1 tys. wniosków, a finansowanie o wartości niemal 161 mln zł otrzymało ostatecznie 180 projektów.

Prawie 800 tys. zł na „Nowe podejście do opracowania uniwersalnego modelu zjawiska gazochromowego na podstawie kompleksowej analizy mechanizmu zabarwiania cienkich warstw tlenków metali” otrzymał w tym konkursie dr hab. inż. Michał Mazur z Wydziału Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki.

Na co dzień pracuje w Katedrze Mikroelektroniki i Nanotechnologii, gdzie zajmuje się powłokami cienkowarstwowymi na bazie tlenków metali, które m.in. mogą zostać zastosowane w transparentnej elektronice, czujnikach albo jako powłoki optyczne.

– Cienkie warstwy, będące przedmiotem moich badań, wytwarzane są techniką PVD (Physical Vapor Deposition), w tym metodami rozpylania magnetronowego oraz parowania wiązką elektronową – wyjaśnia dr hab. Michał Mazur. – Zazwyczaj mają one grubości rzędu kilkudziesięciu lub kilkuset nanometrów i posiadają unikatowe właściwości optyczne, elektryczne czy mechaniczne – dodaje.

W ramach grantu naukowiec z W12 zajmie się analizą właściwości aktywnych optycznie powłok cienkowarstwowych z efektem gazochromowym. Są one obecnie wykorzystywane np. w konstrukcji tzw. inteligentnych okien. Innym przykładem zastosowania takich warstw jest możliwość wykorzystania efektu gazochromowego do skonktruowania optycznego czujnika wybranych gazów.

– W przyszłości czujniki takie będzie można stosować wszędzie tam, gdzie doprowadzenie sygnałów elektrycznych jest trudne lub mogłoby one powodować zagrożenie wybuchem mieszanin gazowych – wyjaśnia dr hab. Michał Mazur.

Pełna lista naszych laureatów programu Sonata 16:

• dr Alessandro Surrente (Wydział Podstawowych Problemów Techniki), tytuł projektu: „Właściwości elektroniczne i efekty polaronowe w nanopłatkach perowskitu halogenków ołowiu”, kwota dofinansowania: 1 294 290 zł,
• dr Bartosz Krajnik (Wydział Podstawowych Problemów Techniki), tytuł projektu: „Spektroskopia pojedynczych nanokryształów fluorkowych w pomiarach rozkładu temperatury w mikroskali”, kwota dofinansowania: 1 289 400 zł,
• dr inż. Paweł Mrowiński (Wydział Podstawowych Problemów Techniki), tytuł projektu: „Heterogeniczne struktury falowodowe z kropkami kwantowymi InAs/InP emitującymi w zakresie 1.55 µm na platformie Si do zastosowań w skalowalnych układach fotonicznych”, kwota dofinansowania: 1 251 110 zł,
• dr inż. Maciej Pieczarka (Wydział Podstawowych Problemów Techniki), tytuł projektu: „Termalizacja, oddziaływania i kondensacja Bosego-Einsteina fotonów w mikrownękowych laserach półprzewodnikowych”, kwota dofinansowania: 1 238 000 zł,
• dr hab. inż. Michał Mazur (Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki), tytuł projektu: „Nowe podejście do opracowania uniwersalnego modelu zjawiska gazochromowego na podstawie kompleksowej analizy mechanizmu zabarwiania cienkich warstw tlenków metali”. Kwota dofinansowania: 780 800 zł,
• dr inż. Piotr Cyganowski (Wydział Chemiczny), tytuł projektu: „Katalityczno-separacyjne procesy uwodornienia związków nitroaromatycznych z wykorzystaniem wielofukcyjnych nanokompozytów polimerowych z nanocząstkami renu”, kwota dofinansowania: 635 360 zł,
• dr Sebastian Tomczak (Wydział Informatyki i Zarządzania), tytuł projektu: „Czy opłaca się wykorzystywać dane tekstowe w modelach przewidywania bankructwa? Budowa wczesnego systemu ostrzegania”, kwota dofinansowania: 305 440 zł.

Preludium dla młodych naukowców 

O finansowanie w konkursie Preludium BIS mogły się starać jednostki naukowe prowadzące szkoły doktorskie. Celem tego programu jest m.in. wsparcie kształcenia doktorantów poprzez finansowanie projektów badawczych realizowanych przez młodych badaczy w ramach przygotowywanych przez nich rozpraw doktorskich. Laureaci konkursu są także zobowiązani do odbycia trwającego od 3 do 6 miesięcy zagranicznego stażu badawczego finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). 

W drugiej edycji programu o przyznanie środków starało się 282 naukowców, a granty o wartości prawie 58 mln zł otrzyma ostatecznie 116 wnioskodawców.

Wśród laureatów konkursu znalazł się dr hab. inż. Łukasz Sadowski, prof. uczelni z Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego, który na projekt pt. „Eksperymentalna ocena podstawowych właściwości betonu samozagęszczającego się wykonanego z kruszywem pochodzącym z recyklingu systemowych budynków wielkopłytowych (RECSCCUE)” otrzymał ponad 450 tys. zł.

Głównym celem projektu jest zbadanie, jak wykorzystanie recyklingowanego kruszywa grubego pochodzącego z rozbiórki np. bloków z wielkiej płyty wpłynie na potrzeby betonu samozagęszczającego. 

– W niedalekiej przyszłości pojawi się nieunikniony problem rozbiórki bloków wielkiej płyty, zwiększający składowiska odpadów budowlanych o ogromne ilości. Budownictwo wielkopłytowe było przewidziane, by przetrwać 50 lat i pomimo podejmowanych renowacji oraz stałych prac konserwacyjnych, rozbiórka części z nich jest kwestią czasu – wyjaśnia prof. Łukasz Sadowski.

Najstarsze konstrukcje z Europy Zachodniej już przeszły ten proces głównie z powodu słabej jakości złącz budowlanych przy dość dobrym stanie betonu. Ponieważ wykonywany w Polsce w latach 70. i 80. beton na budownictwo wielkopłytowe cechuje się bardzo dobrymi parametrami wytrzymałościowymi, mógłby być ponownie wykorzystany jako kruszywo recyklingowe. 

– Dla celów projektu wybrałem beton samozagęszczający się. Umożliwia on betonowanie konstrukcji o znacznym stopniu zbrojenia oraz nietypowych formach, przy wysokiej odporności na warunki środowiskowe. Praktyczną jego cechą jest także brak wibracji co eliminuje hałas. Idealnie sprawdzi się więc dla inwestycji w centrum miasta – wyjaśnia prof. Łukasz Sadowski.

Głównym rezultatem projektu będzie kompleks badań właściwości betonu samozagęszczającego się z dodatkiem recyklingowego kruszywa grubego. 

– Badania te pozwolą na realną redukcję odpadów budowlanych pochodzących z rozbiórek budynków wielopłytowych przy ograniczeniu kosztownego transportu, łatwe betonowanie konstrukcji nawet w centrach miast oraz uzyskanie pożądanych cech materiału przez kontrolę morfologii kruszywa grubego z zastosowaniem badań nieniszczących. Wyniki tych badań mogą przysłużyć się kolejnemu pokoleniu badaczy i inżynierów – podkreśla naukowiec.

Projekt został rozpisany na cztery lata i będzie realizowany we współpracy z Uniwersytetem w Minho w Portugalii.

Pełna lista naszych laureatów w programie Preludium Bis 2:

• dr hab. inż. Lech Sznitko (Wydział Chemiczny), tytuł projektu: „Małocząsteczkowe związki typu donor-akceptor na bazie furanu i ich właściwości fotoniczne”, kwota dofinansowania: 541 680 zł,
• dr hab. inż. Izabela Pawlaczyk-Graja, prof. uczelni (Wydział Chemiczny), tytuł projektu: „Wieloskalowa analiza wpływu parametrów technologicznych procesu ekstrakcji z zastosowaniem naturalnych mieszanin głęboko eutektycznych na właściwości pektyn z wytłoków owocowych”, kwota dofinansowania: 541 680 zł,
• dr hab. inż. Agnieszka Saeid (Wydział Chemiczny), tytuł projektu: „Biosolubilizacja składników odżywczych wspomagana bioaugmentacją gleb zanieczyszczonych metalami ciężkimi”, kwota dofinansowania: 541 680 zł,
• dr hab. inż. Łukasz Sadowski (Wydział Budownictwa Lądowego i Wodnego), tytuł projektu: „Eksperymentalna ocena podstawowych właściwości betonu samozagęszczającego się wykonanego z kruszywem pochodzącym z recyklingu systemowych budynków wielkopłytowych (RECSCCUE)”, kwota dofinansowania: 455 121 zł.

Pełną listę laureatów można znaleźć na stronie NCN.

ISZ, ACH, mic