Dr Ewelina Węglarz-Tomczak z Wydziału Chemicznego prowadzi badania, które mogą pomóc w opracowaniu leku na COVID-19. Wraz z zespołem zidentyfikowała związek organiczny, który hamuje aktywność kluczowego enzymu w rozwoju wirusa.

– Gdy wybuchła pandemia, zaczęłam się zastanawiać, jakie enzymy są najważniejsze dla CoV2, to znaczy, bez których wirus nie jest w stanie się namnażać – wyjaśnia dr Ewelina Węglarz-Tomczak, która obecnie przebywa na stażu podoktorskim na Universiteit van Amsterdam w Holandii.

– Analiza zaprowadziła nas do enzymu PLpro, którego działanie jest kluczowe w postępie choroby COVID-19. PLpro jest nie tylko wymagany do namnażania wirusa, ale ponadto pełni funkcję w oszukiwaniu systemu immunologicznego gospodarza – dodaje. Dalsze wstępne badania podsunęły jej pomysł, że selenoorganiczne związki powinny efektywnie hamować enzym. Dobrze znanym w medycynie związkiem selenoorganicznym, którego niska toksyczność już została wykazana, jest ebselen.

W badaniach bierze udział dr Jakub Tomczak, absolwent i były pracownik PWr, który obecnie pracuje na Vrije Universiteit w Amsterdamie na stanowisku assistant professor, Michał Talma z Katedry Chemii Bioorganicznej PWr oraz prof. Stanley Brul z Universiteit van Amsterdam.

Ebselen w leku

– Nasze badania mogą być wykorzystane do opracowania leku – uważa dr Ewelina Ewelina Węglarz-Tomczak. – Zidentyfikowaliśmy ebselen jako wysoce aktywny inhibitor proteazy podobnej do papainy (PLpro) z SARS-CoV-2. To organiczny związek, w skład którego wchodzi selen. Ebselen ma bardzo niską toksyczność wobec zdrowych komórek, w związku z tym praktycznie nie ma barier w stosowaniu go u ludzi. Wizja wykorzystania go przy tworzeniu leku jest więc bardzo realna – uważa badaczka z Politechniki.

Wyniki swoich badań naukowcy udostępnili na platformie preprintów bioRxiv (Ebselen as a highly active inhibitor of PLProCoV2). Nie wykluczają dalszych badań zmierzających do wprowadzenia leku do obiegu.

Dr Ewelina Węglarz-Tomczak przebywa w Holandii w ramach programu Mobilność Plus, finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Na Politechnice Wrocławskiej jest członkiem grupy prof. Łukasza Berlickiego w Katedrze Chemii Bioorganicznej.

Jej badania koncentrują się na zagadnieniu metabolizmu komórek nowotworowych. Obecnie realizuje interdyscyplinarny projekt, który ma za zadanie wyjaśnić m.in. wpływ dostępności składników odżywczych na tempo wzrostu i zachowanie komórek rakowych, a także identyfikację celów molekularnych.

– Cały czas w kręgu moich zainteresowań są również enzymy proteolityczne – bo to tematyka mojego doktoratu. Ich aktywność jest skorelowana z rozwojem różnych chorób. Jak się okazało, również w przypadku PLpro i COVID-19 – mówi dr Ewelina Węglarz-Tomczak.

ISZ