Zapobieganie powstawaniu odpadów żywności i ograniczenie produkcji CO2 – tymi problemami zajmą się zespoły naukowców z Politechniki Wrocławskiej w ramach programu Interreg Europa Środkowa.

Program Interreg CE jest realizowany na obszarze dziewięciu państw Europy Środkowej: Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Austrii, Słowenii, Chorwacji oraz części Niemiec i Włoch. Projekty, które otrzymują w nim dofinansowanie, są realizowane w międzynarodowym konsorcjum, w skład którego musi wchodzić minimum trzech partnerów z różnych krajów, z czego dwóch z siedzibą na obszarze wsparcia.

W drugim naborze do programu złożono 280 wniosków z całej Europy, z których do realizacji wybrano 47 propozycji, a łączna wartość dofinansowania wynosi ok. 76 mln euro. W dwie inicjatywy zaangażowani będą naukowcy z Politechniki Wrocławskiej.

Jak ograniczyć marnowanie żywności?

Głównym tematem projekt Circus, którego liderką na PWr jest dr inż. Emilia Den Boer z Wydziału Inżynierii Środowiska, jest zapobieganie powstawaniu odpadów żywności.

– Szacuje się, że co roku w Unii Europejskiej marnuje się około 20% całej wyprodukowanej żywności (88 mln ton), co prowadzi do niedopuszczalnych skutków społecznych, środowiskowych i gospodarczych. Nasz projekt jest więc ukierunkowany na bardzo konkretny problem, o wymiarze społeczno-ekonomicznym i środowiskowym, a opracowane rozwiązania w zakresie ograniczenia marnowania żywności mogą potencjalnie w istotny sposób przyczynić się do realizacji wyzwań gospodarki o obiegu zamkniętym – podkreśla dr inż. Emilia Den Boer.

Działania w ramach inicjatywy Circus będą obejmowały dwa obszary oddziaływań. Pierwszym z nich jest analiza i opracowanie dobrych praktyk zapobiegania marnotrawieniu żywności w szkołach, a drugim – badania innowacyjnych metod zagospodarowania odpadów żywności, których powstaniu nie udało się zapobiec.

Zjawisko marnowania żywności w szkołach będzie analizowane w ramach akcji pilotażowych prowadzonych w wybranych szkołach podstawowych, w tym również we Wrocławiu. Z kolei w zakresie zagospodarowania odpadów żywności projekt skupi się na technologiach zgodnych z ideą biogospodarki, z naciskiem na zwiększenie spektrum pozyskiwanych produktów wysokiej jakości z bioodpadów.

– Udział naszego zespołu będzie największy właśnie w obszarze badań technologii recyklingu odpadów żywności. W szczególności sprawdzimy efektywność kaskadowego wykorzystania odpadów żywności ze szkół do wytworzenia kwasu mlekowego, biogazu i produktów nawozowych – wyjaśnia badaczka.

Koordynatorem projektu jest Uniwersytet Zasobów Naturalnych i Nauk Przyrodniczych z Wiednia (Austria). Oprócz PWr partnerami projektu są Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Techniczny w Ostrawie (Czechy), Uniwersytet Ekonomii i Biznesu w Pradze (Czechy), Save the Food (Czechy), Gmina Wrocław (Polska), Uniwersytet Medycyny i Weterynarii w Budapeszcie (Węgry), Uniwersytet w Bolonii (Włochy) i Reploid Value Solutions GmbH (Austria).

Całkowity budżet projektu to blisko 2 mln euro, z czego budżet PWr wynosi ponad 170 tys. euro, a jego realizacja potrwa 2,5 roku.

Pomysły ograniczające produkcję CO2

Projekt Credit to inicjatywa, która ma na celu podniesienie zdolności regionu Europy Środkowej do osiągnięcia celów klimatycznych poprzez pomoc małym i średnim firmom produkcyjnym w dekarbonizacji.

Skupia się on na wzmacnianiu zdolności transferu technologii oraz przyspieszeniu rozwoju i wdrażania niezbędnych innowacyjnych rozwiązań w celu osiągnięcia zerowej emisji netto, tzw. Net Zero.

– Efektem projektu będą dwa programy pilotażowe, z których jeden jest ukierunkowany na małe i średnie przedsiębiorstwa produkcyjne potrzebujące rozwiązań dekarbonizacyjnych, a drugi na innowatorów, którzy je opracowują – mówi dr inż. Mariusz Cholewa z Wydziału Mechanicznego, lider zespołu realizującego projekt na PWr. – Nasza inicjatywa oferuje także pięć rozwiązań, z których skorzystają głównie MŚP produkcyjne, uczelnie wyższe, organizacje badawcze i startupy z branży zielonych technologii. Wśród tych rozwiązań znajdują się m.in. kalkulator emisji dwutlenku węgla, katalog dostawców rozwiązań dekarbonizacyjnych oraz model wsparcia dekarbonizacji – dodaje.

Na PWr projekt będzie realizowany przez zespół Innomanu z Katedry Technologii Laserowych, Automatyzacji i Organizacji Produkcji na W10. W jego skład wchodzą: dr inż. Mariusz Cholewa, dr inż. Joanna Helman, dr inż. Mateusz Molasy i dr inż. Maria Rosienkiewicz.

Oprócz naszej uczelni konsorcjum prowadzące projekt składa się z krajowej publicznej agencji ds. energii i innowacji – SIEA (Słowacja), sektorowej agencji klimatycznej – REGEA (Chorwacja), uczelni wyższej – UASB (Austria), parków naukowo-technologicznych – PTP (Słowenia) i PPNT (Polska), klastrów przemysłowych – CONFEMI (Włochy) i GREENTECH (Włochy), publicznego inkubatora startupów – ZICER (Chorwacja) oraz funduszu i akceleratora Climate VC – GFO (Słowacja).

– Wszyscy partnerzy połączą swoją wiedzę specjalistyczną, zasoby oraz sieci społeczne i prywatne w celu ulepszenia oferty usług dostępnych w regionie. Dodatkowo projekt będzie dodatkowo wzmocniony i wykorzystany przez czterech partnerów stowarzyszonych, w tym gminę Nova Gorica (Słowenia), MŚP DEKOS (Polska), wiodący think-tank w Europie Środkowo-Wschodniej (GLOBSEC - Słowacja) oraz Ministerstwo Gospodarki Republiki Słowackiej – wyjaśnia dr inż. Mariusz Cholewa.

Całkowity budżet projektu, to ponad 1,8 mln euro, w tym budżet dla PWr wynosi ponad 200 tys. euro. Jego realizacja potrwa 2,5 roku, a Politechnika Wrocławska będzie zaangażowana głównie w pakiecie roboczym nr 1 „Accelerating decarbonisation of manufacturing SMEs” oraz pakiecie roboczym nr 3 „Supporting green-tech innovators”, w którym będzie również pełnić rolę lidera jednej z kluczowych aktywności.

Więcej informacji o planowanych działaniach wszystkich dofinansowanych projektów będzie można znaleźć na stronie programu Interreg CE od kwietnia 2024 r.

mic