fot. Bartosz Grelewski

Prof. Maciej Żylicz, były wieloletni prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej otrzymał w piątek tytuł Profesora Honorowego Politechniki Wrocławskiej. Uroczystość była połączona z obchodami święta i jubileuszu 80-lecia naszej uczelni.

Laudację wygłosił prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej. Przedstawił w niej sylwetkę oraz najważniejsze osiągnięcia naukowca. Z kolei w swoim przemówieniu prof. Żylicz przyznał, że jestem bardzo zaskoczony otrzymanym wyróżnieniem.

fot. Bartosz Grelewski

– Przez 20 lat byłem prezesem Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i w tym czasie starałem się podnieść poprzeczkę, jeśli chodzi o poziom naukowy w Polsce. Nie zawsze mi się to udawało, ale w przypadku Politechniki Wrocławskiej wiele osób dostało wyróżnienia w postaci nagród lub grantów. To ich ogromna zasługa, że w tych potrafiły wygrać w tych bardzo trudnych konkursach. W sumie jako fundacja wydaliśmy 1,8 mld zł z funduszy strukturalnych i przeszło 600 mln zł z własnych pieniędzy – mówił prof. Żylicz.

W trakcie uroczystości wygłosił także wykład „Doskonałość naukowa”.

Prof. Maciej Żylicz studiował fizykę doświadczalną i biologię na Uniwersytecie Gdańskim. Habilitację i tytuł profesora uzyskał z zakresu biologii molekularnej i biochemii. W latach 1980-1999 pracował jako nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Gdańskim (w latach 1990-1993 był prorektorem ds. nauki), a w latach 1999-2005 – na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1982-1984 odbył staż naukowy w University of Utah i Stanford University, a w okresie 1993-1994 pracował jako visiting professor w Huntsman Cancer Institute (Medical Center, University of Utah).

W latach 1999–2016 był związany z Międzynarodowym Instytutem Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, gdzie kierował Zakładem Biologii Molekularnej.

Jest autorem przeszło 90 prac naukowych, cytowanych w literaturze światowej już ponad 8 tys. razy (sumarycznie), 28 z tych prac cytowano już powyżej 100 razy. Zajmuje się biochemią i biologią molekularną białek szoku termicznego. Wyizolował i opisał pod względem biochemicznym pierwsze białka szoku termicznego, wykazał ich udział w replikacji DNA oraz wraz z współpracownikami opisał ich rolę opiekuńczą w dysocjacji agregatów białkowych, zwijaniu się i degradacji białek. Odkrył ich udział w transformacji nowotworowej.

Prof. Żylicz wypromował 15 doktorów, a wielu członków jego zespołu zostało później profesorami lub niezależnymi liderami grup badawczych w kraju i za granicą. Niektórzy założyli firmy biotechnologiczne lub pracują w takich firmach.

Należy do Polskiej Akademii Nauk, Niemieckiej Akademii Nauk Leopoldina, Academia Europea i Europejskiej Akademii Badań nad Rakiem. Jest także członkiem European Molecular Biology Organization (EMBO), American Society of Biochemistry and Molecular Biology i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

W latach 2005-2025 był prezesem Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. We wrześniu zastąpił go na tym stanowisku prof. Krzysztof Pyrć.

Był delegatem Polski do European Molecular Biology Conference (2000-2004) i European Science Foundation (2003-2005). Zasiadał w zespole identyfikującym członków Rady ERC (2010-2013). W latach 2010-2015 pełnił funkcję doradcy społecznego Prezydenta RP. W 2025 r. podczas Central European BioForum 2025 został uznany za osobę o największym wpływie na rozwój sektora biotechnologicznego w Polsce.

W 1999 roku otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, w 2002 r. Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za osiągnięcia naukowe, w 2019 r. Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za całokształt dorobku. Wraz ze zespołem był trzykrotnie (1996, 2007, 2019) laureatem Nagrody im. Jakuba Parnasa za najlepszą pracę z zakresu biochemii wykonaną w polskich laboratoriach.

Jest doktorem honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (2007), Uniwersytetu Gdańskiego (2011) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (2013).

Został odznaczony Krzyżami: Kawalerskimi (1999), Oficerskim (2008) i Komandorskim (2015) Orderem Odrodzenia Polski oraz uhonorowany Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1998), Medalem Leona Marchlewskiego (2001) i Medalem Zasłużonemu Akademii Medycznej w Gdańsku (2006).